Aller au contenu principal

Lá thư mùa thu

22. octobre 2018

Lá thư mùa thu – ©Mathilde Tuyet Tran, France 2018

Lá thu. Photo: MTT

Mùa thu lại trở về lần nữa trong đời tôi. Mới cuối hè còn nóng hanh, tiết trời đã vội đổi sang mầu ảm đạm của mùa thu. Sáng sớm, trời dày đặc sương mù, mặt trời ngủ không buồn thức dậy, mà hễ, lại đổi sang mầu nắng vàng ấm áp của mùa thu khi đã quá trưa. Ngày nào không mưa, không gió, đã là một ngày đẹp. Nhiệt độ xuống nhanh chóng, sáng sớm và chiều tối thì lạnh run, chỉ có vài giờ ấm áp sau buổi trưa. Cây cối trong vườn nhà tôi thay mầu áo, đẹp rực rỡ đủ mầu xanh, đỏ, vàng úa chỉ được vài hôm rồi thi nhau trút lá như mưa mỗi một cơn gió nhẹ thoáng qua. Năm nay hoa hồng nở lâu, gần cuối tháng mười rồi vẫn còn lác đác những đóa hoa hồng khỏe mạnh nở to. Lũ chim bắt đầu bay đi trốn mùa đông, vắng tiếng chim hót quen thuộc, chung quanh im ắng hẳn đi. Con sóc thì bị xe hơi qua đường cán chết, không thấy con sóc còn lại, vợ hay chồng, nhởn nhơ chạy đi tìm hạt nữa. Nắng thu, một mầu nắng vàng ấm áp, rọi sáng những mầu lá đỏ, lá vàng, lá úa là quà tặng thiên nhiên của đất trời cho con người ngắm cảnh.

Chúng tôi tạm đóng cửa nhà, đi ngao du đầu thu, đường xá rất đẹp, nhất là đi ngang qua những cánh rừng thưa đủ sắc mầu lá úa. Tôi thích ra biển bắc, vì gần nhà, chỉ cần lái xe hai tiếng là ra đến bờ nước.

Dạo còn nhỏ tuổi, mầy mò đọc văn chương Pháp, tôi thích Marcel Pagnol và Victor Hugo, không phải là chỉ để học văn phạm và phân tích câu cú, mà vì tình tiết của câu chuyện rất lôi cuốn, hấp dẫn, chứng tỏ tác giả đã dày công nghiên cứu để xây dựng nên từng nhân vật, từng tình cảnh. Nhà văn viết văn hay thường là người có óc quan sát, nhạy bén, nhớ dai và nhớ nhiều.

Một góc của Montreuil-sur-Mer. Photo: MTT

Trở về Montreuil-sur-Mer lần này, vợ chồng tôi không khỏi không nhớ đến những lần đã đưa bạn bè đến quê hương của Les Misérables của đại văn hào Victor Hugo, tác phẩm văn học đã lấy thành phố này làm bối cảnh ra đời và tên những nhân vật chính. Trong thời buổi hiện tại, cuốn tiểu thuyết « Những người cùng khổ » vẫn chưa mất giá trị, dù đã được viết cách đây gần 156 năm, cuốn sách được xuất bản đầu tiên năm 1862, lúc tác giả đã được 60 tuổi, ông sinh năm 1802.

Thành phố Montreuil-sur-Mer đã để lại dấu ấn mạnh mẽ trên con đường tỵ nạn của Victor Hugo, đi cùng với người tình Juliette Drouet ông đã dừng chân nơi đây 1837, sau một chuyến du lịch ở Bỉ, Bruxelles, và miền bắc nước Pháp.

Montreuil-sur-Mer tạo cho Victor Hugo một nguồn cảm hứng vì vị trí oai hùng của nó. Thành phố nằm trên cao, đằng sau những bức tường thành Vauban cổ, những hào sâu là Ville Haute của tầng lớp quý tộc trưởng giả cổ điển, còn bên dưới như tên gọi, Ville Basse, Madelaine-sous-Montreuil, Neuville-sous-Montreuil… là những khu vực dân cư của những người lao động, nhân công kỹ nghệ, hai thế giới đối lập với nhau. Thành cổ theo kiến trúc của Vauban được xây dựng từ nửa cuối thế kỷ thứ 17 theo hình ngôi sao, nhiều lớp, có hào nước sâu là những thành trì quân sự kiên cố. Thành cổ ở Montreuil-sur-Mer có từ khoảng thế kỷ thứ 13, được xây dựng nhiều lần, đến thời đại của Vauban được xây dựng và sửa sang thêm. Ở miền bắc nước Pháp, các thành phố là cứ điểm quan trọng đều xây dựng thành trì để bảo vệ chống lại các cuộc xâm lăng đến từ Đức, Bỉ, Hòa Lan và Anh. Sang đến thế kỷ 20 thì quân đội Đức Quốc Xã chiếm thành Montreuil-sur-Mer và xây dựng thêm các đường hầm trong thành.

Thành cổ Vauban, đoạn thành được xây từ thế kỷ 13. Photo.MTT

Ông sử dụng cả những con đường rất dốc đến cả 12°, quảng trường Gambetta nơi tập hợp của ba thế lực nhà thờ (thần quyền), nhà thị trưởng (hành chánh) và cơ quan cảnh sát (pháp luật), những con đường mang tên Clape-en-Bas và Clape-en-Haut của Montreuil-sur-Mer để tạo ra tình cảnh trong tiểu thuyết. Tương truyền Victor Hugo đã gặp một cô hầu bàn mang tên Cosette trong Relais du Roy, một trạm bưu điện được xây dựng từ thế ký thứ 17. Vào thời xưa, những trạm bưu điện có chỗ ăn, chỗ ngủ, thay ngựa cho khách đi đường xa. Những Auberge thời xưa là những khách sạn thời nay. Fantine, Jean Valjean tức thị trưởng Madelaine cũng là những nhân vật có thật được ông tiểu thuyết hóa. Đến Montreuil-sur-Mer, bạn còn có thể ngắm các nhà cổ như căn nhà du Pot-d´-Etain của thế kỷ 16 được dùng làm quán trọ Jean Valjean, và Relais du Roy, thế kỷ 17, và những kiến trúc khác của thế kỷ 18, 19.

Victor Hugo phải đi sang đảo Jersey tỵ nạn kể từ khi Napoléon III làm đảo chính lên nắm quyền lực năm 1851, cho đến năm 1855 thì ông bị chính quyền Jersey trục xuất.

Juliette Drouet

Sau đó Victor Hugo phải lánh sang đảo Guernesey, nằm cách bờ biển phía đông của vùng Normandie khoảng 50 cây số thuộc quyền cai quản của Anh, nhỏ và hoang dã hơn, và ở lại đây tỵ nạn mười lăm năm từ năm 1855 cho đến năm 1870. Sau khi vua Pháp Napoléon III đầu hàng vua Phổ (Đức) Guillaume I trong trận đánh Sedan vào ngày 2 tháng 9 năm 1870 , rồi phải đi Anh tỵ nạn, chấm dứt thời Đệ nhị đế quốc quân chủ ở Pháp, chính phủ dân chủ cộng hòa được Gambetta tuyên bố tái lập ngày 4 tháng 9, Victor Hugo mới trở lại Paris. Tính ra, Victor Hugo đã tỵ nạn cả thẩy 19 năm.

Trong thời gian ở đảo Guernesey, Victor Hugo hoàn thành nhiều tác phẩm, trong số đó có tác phẩm Les Misérables.

Gia đình ông tan nát vì tình cảnh tỵ nạn, Adèle, con gái ông lâm bệnh tâm thần trong suốt thời gian ở đảo, năm 1863 cô lánh nạn sang Canada rồi sau cùng chết trong nhà thương điên ở đấy, Charles bỏ về Paris rồi sang Bruxelles năm 1861, bốn năm sau, 1865, bà Adèle, vợ ông, và em trai François-Victor cũng theo về Bỉ. Victor Hugo ở lại đảo Guernesey với người tình Juliette Drouet, ở riêng nhưng luôn luôn theo ông suốt 50 năm. Bà qua đời năm 1883 tại Paris, hai năm trước ông (1885) cũng tại Paris, nhưng Victor Hugo không tham dự tang lễ.

Một ngôi nhà cố xây dựng từ thế kỳ 16 còn tồn tại ở Montreuil-sur-Mer, được sử dụng làm quán trọ Jean Valjean: Photo:MTT

Thành phố nhỏ Montreuil-sur-Mer đã tân trang lại vài ngôi nhà cũ nát và vẫn êm đềm như xưa. Người dân đối xử tử tế với khách lạ từ xa đến. Montreuil-sur-Mer hiện có khoảng 2.133 dân, ít hơn là dân số của một làng bậc trung.

Từ Montreuil-sur-Mer mà chạy sang Berck, thành phố nằm sát biển có bãi cát và bờ biển dài thật là dài, gần xịt, đi xe hơi chỉ độ nửa tiếng. Biển miền bắc nên thường có gió lạnh, nước cũng lạnh, chỉ có hai tháng hè là có thể tắm được đối với những người quen tắm nước lạnh. Có điều ra bãi không có người và người chen chúc nhau như cá mòi trong hộp, chen chân không lọt như ở miền nam nước Pháp. Tôi mơ được đi dạo dọc bờ biển yên tĩnh, thở hít không khí mát rượi trong lành.

Mơ ?

Quả thật.

Suốt chiều dài và một nửa bãi biển đang có một cuộc đua xe gắn máy gọi là Beach Cross lần thứ 15 do Cơ quan cố vấn tỉnh Pas-de-Calais tổ chức với 600 tay đua với 600 xe gắn máy tham dự. Bãi cát được đào xới, ủi đùn lên thành một trường đua, những người đua xe chạy hết ga, đứng thẳng cả người lên khi họ vượt chướng ngại, tiếng xe chạy nghe như một đàn ong vò vẽ khổng lồ đang bay trong không gian, vang dội cả một góc trời, hòa với tiếng ồn của các loa phóng thanh đặt dọc theo bãi biển, cứ 100 mét lại có hai loa phóng thanh vặn hết cờ, tường thuật, kích thích, âm nhạc ầm ĩ.

Đua xe gắn máy trên bãi biển Berck. Photo: MTT

Trong khi tại Pháp, các chính khách mầu xanh và những mầu khác đang tìm mọi cách để hành hạ và móc túi dân chúng, nào là cấm xe diesel vào thành phố, nào là giá diesel bị thuế làm cho tăng vọt ngất ngưởng, bằng giá xăng, nào là giảm tốc độ cho phép xuống còn 80 cây số giờ trên đường làng, nào là giảm lương hưu, nào là tăng tỷ lệ đóng góp bảo hiểm của người về hưu, nào là tăng tuổi về hưu, chưa khi nào người về hưu bị bóp nghẹt như hiện nay, mà chính quyền lại tổ chức đua xe để đốt xăng, dầu và nhớt. Cái gì chứ tăng giá diesel là làm tăng tất cả mọi giá sinh hoạt, vì trong thời đại toàn cầu hóa, sự phân phối đến người tiêu thụ được thực hiện bằng tàu công tơ nơ chạy bằng dầu dày đặc trên biển và xe tải diesel, hàng ngàn, hàng vạn chiếc xe tải chạy nối đuôi nhau trên các xa lộ. Đổ 60 lít diesel phải trả gần bằng 100 oi rô. Người đi học, người đưa đón con cái, người đi làm, người bệnh…phải nhịn ăn để lấy tiền mà mua diesel cho cái xe cũ kỹ. Ai có tiền mà hai năm thay xe một lần ?! Không biết chính trị kiểu này còn đi đến đâu, nhưng mà sưu cao thuế nặng dân chúng than quá.

Toàn cầu hóa tiến triển một cách ì ạch vì vấn đề chuyên chở (logistic) có nhiều trở ngại và đắt tiền, hàng hóa mua qua mạng Internet không đến tay người nhận vì nhiều trang mạng lừa đảo, đến rất chậm vì con đường vận chuyển qua đường biển, đường bộ đến tận tay người tiêu thụ còn lắm gian nan, giá xăng dầu tăng liên tục khiến cho hàng bán qua mạng không rẻ hơn hàng hóa bán tại chỗ là bao nhiêu, đến và bị hư hỏng vì người vận chuyển và phát hành vô ý tứ. Người ta để ý thấy những trung tâm, những kho trữ hàng trung gian tại Pháp đang mọc lên để giải quyết vấn đề phân phối cho nhanh, vì người tiêu thụ khi mua hàng phải trả tiền trước, lại còn phải chờ đợi một tuần lễ, hai tuần lễ mới nhận được hàng chuyển đến nhà. Những điều này khiến người tiêu thụ lo ngại tiền mất tật mang, không mua hàng qua mạng.

Tôi rời Berck chỉ sau một cuộc đi dạo ngắn ngủi chưa đến hai tiếng đồng hồ và nghĩ người già không có tiếng nói trong xã hội tiêu thụ, chỉ có người trẻ có tiền mua xe chạy đua làm thú vui là có sức nặng.MTT

Le Relais du Roy, trạm bưu điện thời xưa, được xây dựng năm 1643 còn đứng vững. Montreuil-sur-Mer. Photo: MTT

Lỗ châu mai trong tường thành cổ. Photo: MTT

Cổng thành cổ. Photo:MTT

Thành cổ với hào sâu và giàn bắn đá. Photo: MTT

Một buổi sáng mùa thu ở Berck-sur-Mer. Photo: MTT

Commentaires fermés