Aller au contenu principal

Xôi, món ăn bình dân của người Việt

30. décembre 2018

Xôi, món ăn bình dân của người Việt – ©Mathilde Tuyết Trần, France 2018

Ngày còn bé tôi không thích ăn xôi, bảo ăn xôi mau no lắm, không ăn được thứ khác nữa, đó là một thứ lý luận của trẻ con thích ăn vặt như tôi.

Bây giờ, mỗi khi về Hà Nội thể nào tôi cũng tìm đến hàng xôi ngô (bắp), ngồi vỉa hè thôi, nhưng rất ngon, lại thêm cách gói xôi rất đặc biệt như là một khối hình tháp nhỏ nhắn xinh xinh bằng lá chuối bọc giấy báo cũ. Những hạt xôi dẻo, thơm, mướt, trộn lẫn với hạt ngô (bắp) mềm mại, nở to, phủ lên bằng những lát đậu xanh cà nhuyễn, rồi lại thêm những lát hành tây phi vàng óng, dòn tan, sau cùng là rải một lớp đường tinh khiết ngọt ngào lên làm đỉnh của đỉnh…, nhưng mà chỉ ăn một gói nhỏ như thế là no ứ. Ăn xôi cho chắc dạ, má tôi vẫn bảo thế. Ngoài Bắc còn có món xôi xéo, cũng giống như xôi bắp mà không có bắp, để ăn chung với thịt gà luộc, giò, chả…được lên mâm cỗ của mọi người.

Lại còn có món xôi khúc rất đặc biệt Hà Nội, nhìn những hạt nếp trắng ngần bọc quanh cái nhân làm bằng lá khúc, đậu xanh và một ít thịt mỡ, là tôi không thể nào cưỡng lại nổi sức hấp dẫn của nó, và thật là đúng, ăn một cái xôi khúc là no ứ không còn ăn được gì khác nữa cả. Thời tiết lạnh ở Hà Nội trong tháng 12 lại càng làm cho món xôi khúc nóng ngon miệng hơn, thú vị hơn.

Trong nam, ở Saigon, tìm ra được một hàng xôi bắp là cực khó, vì người ta có rất nhiều món ăn sáng, nào phở, mì, hủ tiếu, bánh cuốn, bánh canh, cơm tấm bì…là những món thông dụng, ít người ăn xôi. Một gói xôi chỉ có mười ngàn, đắt nhất là hai chục ngàn đồng việt nam hiện tại (giá 1 euro = 27.000 đồng), nên buổi sáng ăn xôi uống ly trà nóng thì rất là tiết kiệm.

Những người bán xôi thường thức dậy nấu xôi từ 4 giờ sáng, gạo nếp đã ngâm nước qua đêm cho nở và các thứ đã sửa soạn sẵn từ tối để 5 giờ là bắt đầu đi bán cho người lao động đi làm việc. Nghèo nhất thì chỉ có tiền đầu tư cho một thúng xôi chỉ có một món, xôi được đựng trong thúng mây phủ ấm bằng vải, đội trên đầu, ra ngoài đường ngồi, chả có  đóng thuế má gì cả, bán hết thì về, ngaỳ mai lại bán tiếp một món xôi khác. Cứ thế mà người ta sống được, suốt từ Bắc vô Nam.

Đỡ nghèo hơn, thì có hai, ba thúng xôi khác nhau, xôi đậu phụng, xôi đậu xanh và xôi vò, ngồi ở chợ, ở ngã ba, trên mặt đường. Tiến lên một bực nữa thì người ta có đủ tiền để đầu tư cho một xe bán xôi, bán năm, sáu thứ xôi, đặt trên chõ nước nóng, khói bốc nghi ngút, nom khá sạch sẽ và hấp dẫn người mua. Các xe bán xôi này thường thấy ở cửa trường đại học nơi có nhiều sinh viên ra vào, cũng chẳng có đóng thuế má chi cả, làm ra đồng nào hưởng lợi đồng nấy. Các xe xôi thường có hai thực đơn: xôi ngọt và xôi mặn, giá cũng bình dân mười ngàn, hai chục ngàn để ăn cho no bụng sáng sớm. Xôi ngọt như xôi nếp cẩm màu tím thẫm ăn với dừa tươi bào mỏng và một thứ hỗn hợp vừa mặn vừa ngọt như đậu phộng rang giã nhỏ trộn với muối và đường thì thật là tuyệt diệu.

Giầu hơn nữa thì chỉ bán xôi mặn cao cấp, ở đường Hai Bà Trưng khúc gần nhà thờ Tân Định trong thành phố Hồ Chí Minh, là nơi tụ tập của những xe xôi mặn này. Xôi mặn là xôi trắng ăn với thịt gà quay xé, ruốc heo, giò chả, lạp xưởng, tôm khô, trứng rán, hành phi, nước chan…rất ngon. Giá đã hơn 20 ngàn đồng một phần xôi, vốn của họ cũng cao hơn, họ thường bán vào buổi chiều cho đến đêm khuya, lúc nào cũng tấp nập người chạy xe máy đến mua, và người bán xôi cũng sống ngày này qua tháng nọ không trả thuế một đồng cho nhà nước, vì họ có thu nhập ít hơn mức lương công nhân tối thiểu hiện nay. Vậy mà bất cứ chị bán xôi nào cũng có cái điện thoại di động và biết xài điện thoại, thời buổi của cách mạng số 4.0 ở Việt Nam có khác.

Tại sao không phải là cơm mà là xôi ? Xôi có vị khác cơm tuy cùng là hạt gạo, nhưng xôi dẻo hơn, thơm hơn, no lâu hơn. Ba tôi lại có phương thuốc chữa bệnh đau bao tử bằng xôi, ông thường ăn xôi trắng với tỏi thay cơm mỗi khi sót ruột, chả cần uống thuốc thang làm chi cũng hết bệnh.

Nói đến xôi thì không thể quên món xôi gấc là nữ hoàng của xôi. Xôi gấc mầu đỏ của hạt gấc chín nên có mầu tự nhiên, hương vị thơm tự nhiên của quả gấc, thuộc loại đắt tiền, là giá của quả gấc, chỉ dùng trong ngày cúng giỗ, ngày Tết. Bạn mua một quả gấc chín, bổ ra lấy hạt, cho hai thìa rượu trắng vào hạt gấc, đảo đều, để qua đêm, cùng một lúc ngâm gạo nếp. Lúc cho gấc và nếp vào chõ để đồ (hấp) cho chín thì bạn cho thêm hai muỗng cà phê muối, nếp gần chín thì cho đường vào, ngọt tùy ý, thế là xong. Người bán xôi gấc thường cho thêm phẩm màu tự nhiên vào xôi cho đỏ đậm thêm, đẹp thêm. Xôi gấc không dùng thêm phẩm mầu thì có mầu đỏ cam. Tuy vậy một đĩa xôi gấc bán ở một tiệm giò chả nổi tiếng ở đường Lý Tự Trọng quận 1, to bằng hai bát xôi đầy giá chỉ có 30 ngàn đồng.

Kể ra là cả chục món xôi, và xôi không thể thiếu trong các mâm cỗ cúng, cùng với con gà ta luộc, của người Việt.

Đã cuối một năm rồi, năm 2018 sắp qua đi vĩnh viễn, không gì níu kéo lại được, năm 2019 sắp đến, Tết ta gần kề, MTT chúc các bạn đọc một năm mới Dương lịch dồi dào sức khỏe, bình an, hạnh phúc trong một môi trường hòa bình, thịnh vượng. Hẹn gặp lại bạn trong năm 2019 ! MTT

quả gấc

Commentaires fermés