Aller au contenu principal

Hóa trị ung thư vú

28. septembre 2019

Hóa trị ung thư vú – ©Mathilde Tuyết Trần, France 2019

Bài viết này chỉ thể hiện trải nghiệm của một trường hợp ung thư vú, vì thế nó chỉ có tính chất tham khảo, đọc cho biết mà thôi. Mỗi một bệnh nhân ung thư đều có những trải nghiệm khác nhau do bệnh án, tiền sử và khả năng chống chọi với ung thư của bản thân mình. Đoạn trường ai có qua cầu mới hay !

Ung thư vú ở châu Âu được xem là may mắn nhất vì dễ phát hiện khi nó mới xuất hiện, cục u có thể nhìn thấy, sờ mó được từ bên ngoài. Thống kê của Pháp cho biết 80% thoát khỏi bệnh, sống trên 5 năm, còn 20% kém may mắn hơn vì đã di căn vào nội tạng và xương, giai đoạn cuối, nên đã tử vong. Có những trường hợp bị di căn vì ung thư vú xảy ra mươi, mười lăm năm sau.

Các bác sĩ khoa giải phẫu, phụ khoa thường không mổ trước khi hóa trị, vì lý do muốn tránh di căn các tế bào ung thư còn tích cực, còn sống cho bệnh nhân, vì thế bệnh nhân ung thư vú được chuyển qua khoa ung bướu để làm hóa trị trước. Thời gian hóa trị kéo dài khoảng 6 tháng trước khi mổ, và công việc hóa trị bắt buộc phải được truyền qua tĩnh mạch của lồng ngực để tránh không gây thêm tổn thương cho bệnh nhân, vì thuốc hóa trị có thể làm cháy các đường tĩnh mạch ngoại biên như ở cánh tay hay cổ chân chẳng hạn.

Do đó bệnh nhân ung thư vú phải được mổ để đặt buồng tiêm dưới da ngực, luồn một ống vào tĩnh mạch lớn để tiêm thuốc vào. Công việc này được thực hiện trong gây mê toàn diện trong vòng 1 tiếng rưỡi đồng hồ của ca mổ, có toàn bộ ê kíp mổ với bác sĩ giải phẫu, bác sĩ gây mê, y tá….trong phòng mổ. Bệnh nhân được thâu nhận trong một ngày trong bệnh viện là xong. Vết thương lành sau 10 ngày, những ngày đầu bạn thấy đau, hơi khó chịu ở cổ, nơi đường ống dẫn vòng lên cổ rồi đi xuống tim. Buồng tiêm có thể hoạt động ngay tức khắc trong những trường hợp khẩn cấp, còn lại thì sau mười ngày bạn mới được bắt đầu hóa trị.

Trong khi chờ đợi được hóa trị, bạn sốt ruột chăng vì khối u ác tính trong người bạn ngày một phát triển đáng sợ ? Mặc kệ bạn. Không một nhân viên y tế nào lại có chút thì giờ cảm thông với bạn, giải thích những nỗi lo sợ và an ủi bạn. Bệnh nhân ung thư hoàn toàn bị bỏ rơi trong trạng thái tâm lý lo sợ, việc gì sẽ đến ? nguồn thông tin duy nhất của bạn là các trang mạng internet hầu hiểu biết thêm về công việc hóa trị. Bạn mong ngóng để được làm hóa trị để bớt cái đau đáng sợ của khối u trong người. Những tế bào ung thư bắn ra liên tục những tia nhói đau, một đặc tính của ung thư, chúng đang liên kết với nhau lại để xâm lăng cơ thể bạn. Thần chết đã giơ lưỡi hái lên cao, lởn vởn trước mặt.

Các bác sĩ khối ung bướu trời Tây là thành phần bác sĩ mà con người thường gặp trước khi chết, họ phân loại ca nào có khả năng sống, ca nào có khả năng gần chết để đưa qua phần chăm sóc giảm đau cuối cùng (soins palliatifs), nên có người rất là vô cảm, dửng dưng đến lạnh lùng, kiêu ngạo, hách dịch. Từ cái nhìn về cuộc đời, sự nghiệp của họ thì họ chỉ tập trung vào công việc khám phá ra những ca « ngoại lệ » y khoa có lợi cho đường tiến thân và mức lương bổng. Lương y như từ mẫu ? Chuyện này chỉ có thể xẩy ra ở châu Á. Lời thề Socrates ? Mấy ai còn nhớ, học ra trường rồi quên. Có lẽ, ít bệnh nhân nào sống sót quay lại nói một lời cảm ơn họ chăng.

Nhưng bạn phải lựa chọn sự sống , lựa chọn niềm hy vọng ! Bạn phải chấp nhận những khó khăn, những sự nhọc nhằn của việc hóa trị, nếu đó là con đường sống duy nhất cho bạn. Cố gắng, cố gắng và cố gắng mãi. Người ta thường dùng từ « chiến đấu để mà chiến thắng bệnh ung thư », có phải đây là một chiến trường ? Người bác sĩ ung bướu căn dặn tôi trước, rằng việc hóa trị sẽ rất « dur » (nặng nề) cho tôi, vì ông theo phong cách « đánh nhanh đánh mạnh », thay vì cách quãng 3 tuần, ông cho rút ngắn lại chỉ có hai tuần, tuy chưa hình dung được mức độ hành hạ cơ thể của việc hóa trị tôi im lặng chấp nhận 8 đợt hóa trị, cách nhau mỗi đợt chỉ 2 tuần lễ.

Đến ngày được hóa trị lần đầu tiên, bạn đừng ngạc nhiên khi chỉ có y tá thực hiện công việc truyền hóa chất, họ đã thành thạo, còn bác sĩ thì không thấy đâu. Ông đã đi nghỉ hè một tháng, giao lại công việc cho y tá và bác sĩ trực. Ai có bệnh, phải tránh lâm bệnh ít nhất ba tháng hè ở Pháp !

Ở Pháp, công thức, phác đồ (protocole) hóa trị ung thư vú đã được phổ thông hóa trong các bệnh viện công và tư và Gustave Roussy, trung tâm ung thư hàng đầu của nước Pháp. Các hóa chất Doxorubicine – Cyclophosphamide – Taxanne là bộ ba hàng đầu được dùng trong những trường hợp ung thư vú chưa bị di căn và có thể mổ được.

Doxorubicine có mầu đỏ thẫm rubi như tên gọi của nó, là một chất hóa học được sử dụng rộng rãi trong việc điều trị ung thư vú, ung thư xương, ung thư của trẻ con, ung thư phổi, ung thư máu, ung thư buồng trứng, ung thư bàng quang, ung thư dạ dày và nhiều loại bệnh khác nữa.

Liều thuốc được tính theo trọng lượng, diện tích của cơ thể, tuổi tác, bệnh đã có, và chỉ số ASAT trong máu bệnh nhân và được truyền cách quãng từ 3 đến 4 tuần. Tốc độ truyền tối thiểu từ 3-5 phút đến 10 phút tối đa, thuốc đã được hòa với chlorure de sodium isotonique 0,9 % hay với glucose 5%.

Cyclophosphamide (tên thương mại là Endoxan) cũng là một hóa chất trị nhiều loại ung thư, chất này can thiệp trực tiếp vào ADN (gen) của tế bào, tạo thành những cầu nối và như thế nó hủy hoại tế bào, và có tác dụng ngăn chặn hệ miễn dịch.

Hai chất Doxorubicine và Cyclophosphamide thường được tiếp cùng lúc cho cơ thể bệnh nhân, Doxorubicine vào trước, Cyclophosphamide vào sau theo quy trình.

Đối với cơ thể người bệnh, hai chất này phát huy tác dụng chính của nó là tiêu diệt tế bào ung thư nhưng các tác dụng phụ của nó giống nhau làm cho người bệnh khốn đốn. Chỉ sau ba đợt hóa trị các tác dụng chính của hai hóa chất này đã rõ ràng là khối u đã được ngăn chận lại hoàn toàn, tôi không còn cảm thấy đau ở khối u và sự phát triển của nó, những tia bắn đau nhói, cũng đã bị chấm dứt. Một hiện tượng đáng mừng. Nhưng.

Tác dụng phụ chính của chúng là gây ói mửa. Hiện nay, đã có thuốc hiệu nghiệm ngăn ngừa việc ói mửa, bệnh nhân phải uống ngay lập tức khi truyền hóa trị và trong các ngày sau đó, thường là kéo dài một tuần lễ tùy theo sức chịu đựng của mỗi người. Tác dụng phụ thứ hai là rụng tóc. Sự việc này xảy ra cũng tùy cơ thể, có người rụng tóc lưa thưa dần dần, có người đến ngày thứ 18 thì toàn bộ tóc rụng xuống trong ba ngày là hói đầu, rất ấn tượng. Vì thế, có người cạo đầu xuống tóc trước khi làm hóa trị để tránh một ấn tượng thảm cảnh cho người thân phải chứng kiến cảnh rụng tóc rùng rợn, tóc rụng đầy nhà, thành mảng. Y khoa đã bỏ qua vấn đề tâm lý của người bệnh ung thư bị rụng tóc trọc đầu, một sự việc đã như dấu ấn đối với mọi người về căn bệnh của người bệnh, coi như là một hình thức không tôn trọng đời tư và bệnh tình của con người. Đấy, xem nè, tôi đang bị ung thư nè.

Tác dụng phụ thứ ba là giảm bạch huyết cầu và hồng huyết cầu trong máu. Ngày thứ ba sau khi hóa trị người bệnh phải được chích thuốc để kích thích tủy xương tăng cường hoạt động sản xuất ra các bạch huyết cầu và hồng huyết cầu mới cho cơ thể.

Tôi còn chịu đựng thêm nhiều phản ứng phụ nữa, mệt mỏi, xương cốt rã rời, nóng ran trong người như lò lửa, nóng lạnh liên tục, nằm xuống là run rẩy lập cập, ăn không được, không cảm thấy mùi vị, miệng đắng ngắt, da nhăn nheo, khô khốc, các ngón tay ngón chân thâm đen, lở miệng, bức rức, ngủ không thẳng giấc, ác mộng… và phải nhớ tránh ra nắng trong suốt thời gian hóa trị.

Ngay sau một đợt truyền hoá trị, khi tiếp ngay sau đó bắt đầu đi tiêu chảy ra nước liên tục 5, 6 lần trong ngày, đau bụng quằn quại, tim đập mạnh, áp huyết lên cao, cơ thể rã rời thêm nữa là dấu hiệu đã bị truyền hóa chất quá liều, cần phải đi cấp cứu để tránh tình trạng choc, thiếu nước cho cơ thể và phải làm xét nghiệm máu ở cấp cứu. Bác sĩ cấp cứu phải truyền vào tĩnh mạnh các chất thuốc làm giảm đau, giảm co thắt ruột, giảm ói, giảm tiêu chảy.

Vì đã ngăn chặn đường thoát của chất độc quá tải bên trên qua đường ói mửa, nên lối thoát duy nhất của chất độc quá tải phải qua đường ruột, ngăn chặn lại đường thoát này thì cơ thể sẽ ứ đọng chất độc, càng khó chịu hơn. Phải tỉnh táo điều khiển đường thoát này, cụ thể là tiêu chảy, đồng thời uống thật nhiều nước, chất lỏng như cháo lỏng, nước trái cây tươi ép, sữa, trà thảo dược…cứ hai ba tiếng lại uống vào để giúp cho cơ thể có thể thanh lọc thải chất độc dư thừa. Tôi cảm thấy sức khỏe suy sụp hoàn toàn, mệt mỏi, nằm liệt gường, tay chân nhấc lên không nổi, già đi trăm tuổi trông thấy. Với sự kiên cường, sẽ vượt qua được cơn thử thách này, chỉ là vấn đề thời gian mà thôi, cùng lắm mất đi 10 ngày khổ ải và một, hai kí lô. Có sao đâu, sáng mở mắt ra là biết mình còn sống. Khi đã vượt qua được khổ ải, bắt đầu bổ dưỡng cho sức khỏe lại từ từ. Vấn đề là : tôi phải sống !

Taxane là tên của một chất hóa học được sử dụng rộng rãi trong việc phòng chống ung thư, nó bao gồm hóa chất Paclitaxel (tên thương mại là Taxol) và hóa chất Docétaxel (tên thương mại là Taxotère). Hai chất này được chế tạo từ cây tùng, sự khác biệt nằm ở chỗ chất Paclitaxel được chế tạo từ vỏ cây tùng ở Mỹ và được ứng dụng trong việc điều trị ung thư vú từ năm 1994, còn chất Docétaxel được chế tạo từ lá cây như cây kim của châu Âu từ năm 1995 và mạnh gấp hai lần Paclitaxel. Hóa chất này ngăn chặn tế bào ung thư phát triển và di căn, bởi vậy nó được sử dụng rộng rãi cho nhiều bệnh ung thư như ung thư vú, ung thư buồng trứng, ung thư phổi, ung thư tuyến tiền liệt, ung thư dạ dày ….

Trong việc điều trị ung thư vú, Taxane được kết hợp với các hóa chất khác như Doxorubicine, Cyclophosphamide, Epirubicine, Capecitabine, Trastuzumab tùy theo tiển triển của ung thư có di căn hay không. Taxane không thể kết hợp chung được với Doxorubicine vì hai chất này cùng tác dụng mạnh lên tim, cho nên Taxane được truyền vào sau khi đã chấm dứt quy trình với Doxorubicine.

Những tác dụng phụ của chất Taxane đều giống như các chất Doxorubicine và Cyclophosphamide, tức là rụng hết tóc, buồn ói, giảm hồng huyết cầu và bạch huyết cầu trong máu, làm nổi dị ứng trên da và khó thở ngay sau khi truyền hóa chất này. Tuy nhiên, các tác dụng phụ của Taxane đã được chận lại bằng những thứ thuốc chống ói, chống dị ứng đi kèm. Được truyền một mình, nên khi bệnh nhân đã trải qua nửa chặng đường khó khăn kinh khủng của hai chất hóa học kia thì cảm thấy « nhẹ » người. Dù là móng chân móng tay của tôi mỗi ngày một đen dần hơn.

Sau giai đoạn hóa trị, một bilan sẽ được thực hiện cho kết quả của công trình hóa trị và được chuyển trả lại về khoa giải phẫu. Sau giải phẫu, có thể được cho điều trị tiếp tục bằng xạ trị (radiothérapie), cho đến khi các bác sĩ giải phóng cho chấm dứt công việc điều trị ung thư. Có thể nói, tôi đã đi được một chặng đường xa, tiên liệu sẽ sống trên/dưới 5 năm nữa.

Hai hình ảnh đã giúp tôi có cố gắng để vượt qua chặng đường tối tăm này, một là của bà hàng xóm nhà tôi, bà bị hai lần ung thư vú, thay xương chậu, thay hai đầu gối nhưng hiện nay vẫn sống ở tuổi 94, hai là của bà bán vé số ở bên nhà do bạn gửi qua động viên tôi cố gắng. Bán vé số nên dĩ nhiên là nghèo, bán được một tấm vé số thì kiếm được 1 ngàn đồng, ngày ăn hai bữa cơm từ thiện tốn hết 4 ngàn đồng, vào bệnh viện gặp bác sĩ ung bướu hỏi chị có tiền không ? Dạ không ! Vậy thì chị được hóa trị với giá rẻ nhất của bệnh viện, chỉ có 2 triệu đồng một đợt hóa trị, trong khi người có tiền phải tốn 100 triệu đồng bằng giá với điều trị ở nước ngoài. Hiện nay chị bán vé số đã khỏi bệnh, tóc chị đã mọc lại đầy đầu, móng tay móng chân đã hết đen. MTT

Commentaires fermés