Aller au contenu principal

Những cây thuốc thiên nhiên ở Pháp -©Mathilde Tuyết Trần, France 2020

11. décembre 2020

Những cây thuốc thiên nhiên ở Pháp –©Mathilde Tuyết Trần, France 2020

Mỗi loại thuốc tây y đều có những phản ứng phụ nặng hay nhẹ không có lợi cho nội tạng như gan, thận, dạ dày và đường ruột. Biết vậy nhưng những bệnh nan y đều cần đến khoa học tây y để chữa trị, phẫu thuật khi mà đông y không có hiệu lực nữa. Theo thiển ý, đông y có hiệu lực đường dài, êm dịu, chăm sóc sức khỏe, đem lại sự thăng bằng cho cơ thể, tây y có hiệu lực cấp tốc với một tác dụng mãnh liệt để trị bệnh bộc phát, tai nạn, chấn thương…. cả hai có thể bổ xung cho nhau tùy thời gian và trường hợp.

Những tủ thuốc gia đình thời xưa của Pháp

Tại nước Pháp, trước khi ngành kỹ nghệ về thuốc tây phát triển với những hợp chất hóa học thì người dân Pháp cũng sử dụng thảo dược để bảo vệ sức khỏe lâu dài từ ngàn xưa đến nay. Người dân Pháp ở vùng nông thôn đều biết giá trị của những cây cỏ thiên nhiên, cây này chữa bệnh mất ngủ, cây kia trị mụn cóc…, đến cả súc vật cũng biết chọn cây để ăn, như con chó ăn cỏ tranh để mửa ra khi nó ăn không tiêu, cây cỏ nào mà thú vật tránh, không ăn là loại cây có chất độc. Họ truyền miệng cho nhau những cây thuốc và phương pháp chữa trị của grand’-mère (bà nội hay bà ngoại). Tôi học được ở chồng tôi các cách dùng cây cỏ « dại » để nấu ăn, người ta gọi nó là thế vì nó tự nhiên mọc lên, như món xúp ortie (cây tầm ma), món sà lách pissenlit (cây bồ công anh), uống trà với lá ronce (cây ngấy)…hoặc dùng hoa bourrache (hoa lưu ly) trang điểm cho các món ăn, và dùng những thứ thảo dược khác làm gia vị như rose (hoa hồng), laurier (lá nguyệt quế ), romarin (cây hương thảo), sauge (lá xô thơm) , thym (cây xạ hương) …là những thứ cây có tự nhiên trong vườn nhà…Anh cũng nuôi một tổ ong để ong làm đậu hoa kết trái.

Từ thế kỷ thứ 18 sang suốt thế kỷ thứ 19 khi ngành khoa học tây y bắt đầu phát triển, các sinh viên đều phải thực tập trên các xác chết của tù nhân, binh lính tử trận…hoặc ăn cắp các xác chết trong nghĩa địa rồi mua đi bán lại ở khắp các nước châu Âu, các mộ chôn từ đó đều phải có biện pháp chống ăn trộm xác chết, thậm chí xây mộ kiên cố như nhà tù.

Sự kiện này đã làm phát triển các ngành nghề bác sĩ giải phẫu, bác sĩ răng, bác sĩ bách bệnh kê đơn viết toa thuốc và ngành dược phẩm khi ấy có tên là les apothicaires bào chế thuốc theo toa bác sĩ và sáng chế ra những thứ thuốc trị liệu.

Tại thành phố Rochefort phía biển Đại Tây Dương còn có một viện bảo tàng về y khoa thế kỷ thứ 18 duy nhất ở nước Pháp mang tên l´Ancienne Ecole de médecine navale thuộc hệ thống Musée national de la Marine (Bảo tàng hải quân quốc gia) được thành lập từ năm 1722, hiện nằm trong khuôn viên của Hôpital de la Marine de Rochefort là trường học y khoa đầu tiên trên thế giới. Trong suốt trên 240 năm lịch sử của trường, trường đã đào tạo nhiều bác sĩ giải phẫu để làm việc trên những chiến thuyền của Pháp đi thám hiểm khắp thế giới.

Bây giờ tất cả những hiện vật được trưng bày trong viện bảo tàng như sọ người, bộ xương, da người, hệ thống thần kinh, hệ thống mạch máu, các thứ thuốc đựng trong các chai lọ thủy tinh…. đều là chứng tích của một thời đại khai phá thuộc địa của Pháp và sự tiến bộ của ngành y khoa hải quân. Chúng tôi đã đến thăm viện bảo tàng này hai lần, những ai yếu bóng vía nên cẩn thận khi vào xem.

Kỹ nghệ thuốc tây là một trong bốn trụ cột chính của nền kinh tế Pháp. Trong thời đại hiện tại vì vấn đề tài chính lợi nhuận lên đến hàng tỷ euros cho người đầu tư mà các giới „vận động hành lang“ của kỹ nghệ thuốc tây áp đảo thị trường. Để nghiên cứu, thử nghiệm, chế tạo đại trà, quảng bá khắp thế giới và thúc đẩy thị trường của một dược phẩm hóa học các công ty dược phẩm đã tốn tính ra trung bình khoảng 1 tỷ đô la trong một thời gian tương đối dài.

Những loại thuốc được xem là thần dược như pénicilinne, insuline, valium (diazepam)…xuất hiện từ đầu thế kỷ thứ 20 chiếm lĩnh thị trường khiến cho những loại thuốc thảo dược trở nên cảm thấy yếu ớt và không chắc chắn, cũng không được chính thức công nhận, do đó mà phát triển chậm.

Hoa aubépine nở sớm vào mùa xuân ở Pháp, có gai rất nhọn, nên thường được trồng làm hàng dậu.

Nhưng một thành phần dân chúng vì nhiều lý do, thói quen dùng thuốc và kinh nghiệm truyền thống gia đình một phần, phần vì những tác dụng phụ mà nặng nề, kéo dài lâu của thuốc tây kỹ nghệ làm cho ngần ngại, vẫn sử dụng thảo dược, không có bác sĩ cho toa, trong nhiều trường hợp như cảm cúm, ho, viêm họng, viêm xoang, mệt mỏi, stress, đau nhức xương cốt, mất ngủ, béo phì, hỗ trợ sức đề kháng cá nhân hay bệnh về hệ thống tuần hoàn máu…Thường là người dân Pháp tự mua thuốc, các dược sĩ ở nhà thuốc tây có nhiệm vụ tư vấn cho người dân nên dùng thuốc thảo dược gì, bao nhiêu lượng thuốc và trong bao lâu, và tự uống.

Hoa passiflore là loại cây rất thích leo tường nhà, nở hoa sớm vào đầu hè.

Thuốc thảo dược Pháp, cũng do những hãng dược phẩm chế tạo nên chất lượng được đảm bảo, có nhiều dưới dạng rễ, cành, quả, lá cây và hoa phơi khô làm trà, hay dạng bột đóng thành viên thuốc (gelules), hay chất lỏng (thuốc ống) hay kem bôi lên da…gộp chung lại, hệ thống hóa được gọi là Phytotherapie, bán trong những tiệm thuốc tây tự do cho dân chúng, tức là không được thanh toán bằng bảo hiểm, 100% người tiêu dùng phải trả, giá mua tại Pháp của một thành phẩm thảo dược từ khoảng 8 đến 10 euros trở lên.

Mỗi loại thảo dược được phân loại theo tính chất đặc biệt chữa trị từng bệnh. Hiện nay thuốc thảo dược Pháp được sản xuất theo phương thức hiện đại, chiết xuất đậm đặc hơn, thường là không có mùi vị, trừ thuốc ống.

Ruộng hoa lavande ở Pháp, cần nhiều nắng ấm

Những cái tên quen thuộc như tỏi (chữa cao huyết áp, xơ cứng động mạch…), bạc hà (đau bụng, dạ dày, phình ruột) cho đến những loài hoa như oải hương (lavande) chữa trị các bệnh nhiễm trùng về đường hô hấp, bệnh tâm thần như lo âu, sợ hãi, nóng nẩy…, hay loại thuốc ống tổng hợp nhiều thảo dược trị về gan, thận, mất ngủ, tiêu hóa, làm gầy…

Các loài hoa thuốc có khi rất gần gũi với người dân, những loài hoa be bé xinh xinh mọc trong vườn nhà, hàng dậu, ven đường, ven ruộng, ngoài đồng, trên núi như hoa angélique (cây bạch chỉ) , alfalfa (cỏ linh lăng), aubépine (táo gai), bourrache (cây lưu ly), bruyère (cây thạch nam), chardon marie (cây kế sữa), chrysanthellum (hoa cúc), coquelicot (hoa anh túc), lavande (hoa oải hương), mauve (hoa tím), millepertuis (cây cỏ ban), onagre (hoa anh thảo), passiflore (cây lạc tiên), pensée sauvage (hoa tâm tư dại), pervenche (cây dừa cạn), reine des Prés (nữ hoàng của đồng cỏ), sauge (cây xô thơm), séné (cây ô môi) , sureau noir (cây cơm cháy) …

Quả cassis được dùng để làm mứt, làm rượu ngọt (Crème de cassis) pha với Champagne gọi là Kir royal, một món rượu khai vị truyền thống Pháp

Cây và hoa quinquina

Lá cây dùng làm thuốc thì có lá armoise (ngải cứu), artichaut, boldo (cây bon đô), bouleau (cây bạch dương), busserole (cây nho gấu), cassis (cây lý đen), eucalyptus (cây khuynh diệp), frêne (cây tần bì), ginkgo (cây bạch quả), hamamelis (cây kim mai), maté (cây nhựa ruồi), mélisse (cây hương phong), menthe (cây bạc hà), myrtille (cây việt quất đen), olivier (cây ô liu), orthosiphon (cây râu mèo), ortie (cây tầm ma) , papaye (cây đu đủ), plantain (cây mã đề), romarin (cây hương thảo), the vierge (trà xanh), vigne rouge (lá nho đỏ)…

Vỏ cây làm thuốc thì có cây bourdaine (cây táo đen), marronnier d´Inde (cây dẻ Ấn Độ), pamplemousse (cây bưởi), quinquina (cây ký ninh), saule blanc (cây liễu trắng) …

Hoa pissenlit, lá là sà lách của người nghèo….

Quả, thân, cành, củ và hạt dùng làm thuốc thì có avoine (lúa mạch), bambou (tre), bardane (cây ngưu bàng), blé (lúa mì), café vert (cây cà phê), carotte (củ cà rốt), queue de cerise (cuống trái cerise), chélidoine (cây thổ hoàng liên), chiendent (cỏ tranh), pépin de courge (hạt bí), cumin (cây thì là Ai cập), curcuma (nghệ), cyprès (cây bách), pissenlit (cây bồ công anh) ….và còn nhiều loại thảo dược của Pháp nữa.

Cô bé ba tuổi rưỡi thổi hoa bồ công anh hái trong vườn. Photo MTT

Trong nhà tôi có hai ba ngăn tủ trà thảo dược đủ loại, thuốc thảo dược viên, thuốc thảo dược ống…, và nhờ có dầu khuynh diệp mà tôi thở được thông suốt trong mùa dịch Covid mỗi khi phải đeo khẩu trang, thị trường thảo dược Pháp cũng nhờ tôi mà khấm khá lên, các bạn có thấy không ? MTT

Romarin đang nở hoa mầu tím, chiendent và ortie mọc tự nhiên trong vườn. Photo MTT

Commentaires fermés