Aller au contenu principal

Tảo mộ ngày lễ Các Thánh (Toussaint)

30. octobre 2021

Tảo mộ ngày lễ Các Thánh (Toussaint) – ©Mathilde Tuyết Trần, France 2021

Hằng năm, cứ đến cuối tháng 10 là các tiệm bán hoa, chợ hoa, siêu thị… chạy hết năng suất với chỉ một loài hoa duy nhất, hoa cúc. Hoa cúc mùa thu có đủ mầu sắc trắng, vàng, cam, hồng, tím… là loài hoa thường được mua để mang ra nghĩa địa trong khoảng thời gian một tuần trước Lễ Các Thánh vào ngày 01.11, không mua tặng nhau và cũng không mua về chưng trong nhà. Ý nghĩa của hoa cúc mùa thu ở Pháp là tưởng niệm người thân đã qua đời, một cách bầy tỏ tình cảm, gắn bó, thương nhớ với người quá cố. Ở Việt Nam tục lệ tảo mộ thường xảy vào dịp trước Tết Nguyên Đán và tiết Thanh Minh, mồng 3 tháng 3 âm lịch. Có cái khác là người Pháp chỉ đem hoa tươi đi tảo mộ. Hầu như gia đình nào cũng mua ít nhất cả mười chậu hoa để mang đi thăm các mộ, có khi ở rải rác trong nhiều thành phố, đó là một cử chỉ không thể thiếu đối với người Pháp có đạo Thiên Chúa. Mỗi năm một lần, người ta có dịp trở về nơi quê cũ, làng cũ, nhà cũ, nơi chôn nhau cắt rốn, nơi có phần mộ cha mẹ… Ở thành phố thì nghĩa địa nằm riêng rẽ, ở nhà quê thì nghĩa địa nằm chung quanh các nhà thờ làng, trừ vài trường hợp đặc biệt. Paris có nhiều nghĩa địa rất nổi tiếng như nghĩa địa Père Lachaise hay nghĩa địa Montparnasse, nghĩa địa Passy nơi có mộ phần vua Bảo Đại bằng đá hoa cương đen, nơi mà những người có chức, có danh, có tiền an nghỉ.

Tất cả các chậu hoa cúc đểu chạy vào những nghĩa địa, trở thành một rừng hoa cúc, tô điểm sự tươi vui của sự sống, sự ấm áp của tình nghĩa lên nghĩa trang thầm lặng u hoài. Mùa thu đã tràn đầy lá rụng, tiết trời u ám, mưa nhiều, thật là hợp tình hợp cảnh cho những người đi thăm mộ. Người ta gọi đó là « văn hóa nghĩa địa », một tính cách văn hóa mà chỉ khi đối đầu với cái chết con người mới nhận thức ra nó. Ở Việt Nam nếu mua kim tĩnh xây sẵn để đó, thì ở bên Pháp cũng thế, có những gia đình đã tính trước mua sẵn phần mộ, nếu họ chưa có phần mộ của gia đình. Những mộ cổ thời xưa được xây bằng đá tảng, hay bằng phẳng với mặt đất, mộ của thời hiện đại được xây bằng đá cẩm thạch, hay các loại đá quý…Hình như chẳng ai tiếc tiền đối với người đã qua đời, nên những ngôi mộ phần lớn xây từa tựa giống nhau, cái thấp hơn chút, cái cao hơn chút, ít có phân biệt giầu nghèo, phí tổn vào khoảng mười ngàn euros. Trước kia, quan tài được chôn ngay xuống đất, trong chiến tranh thì chẳng có áo quan, có khi cũng không có lấy một tấm vải liệm, bây giờ người ta gọi nhà thầu đến xây hẳn hầm mộ hai chỗ, bốn chỗ bằng bê tông. Thời gian cuối tháng 10, câu chuyện trong gia đình thường xoay quanh những kỷ niệm về quá khứ, chứng tỏ người đã qua đời vẫn hiện hữu, vẫn « sống » trong hoài niệm ký ức của người sống. Đi thăm nghĩa trang, cũng là dịp để nhận biết những gia đình không có hậu duệ, đơn côi, chẳng ai đến viếng mộ, mộ không có hoa. Những ngôi mộ phủ đầy hoa là người mới qua đời, nhiều hoa là nhiều con cháu. Mộ phần giúp cho người ở lại có nơi chốn để thăm viếng, để tưởng niệm, đỡ bơ vơ. Trong gia đình chồng tôi có một ông chú, theo ý nguyện là rải tro của ông ra biển, tôi có cảm tưởng khi sống ông không tìm được hạnh phúc trong gia đình, nên khi chết ông muốn trôi theo sóng gió của biển cả để được tự do tìm về với người ông yêu trong chiến tranh Đông Dương, một cô gái Việt, đã gặp rồi không bao giờ gặp lại. Chồng tôi cũng thế, anh rất đau khổ khi tình cờ được biết là cô bạn gái đầu tiên, lúc anh mới 17 tuổi và muốn cưới làm vợ, đã qua đời một cách đột ngột từ nhiều năm nay rồi, tro của bà rải chỗ nào không biết. Chuyện tình đầu ? chuyện tình cuối ? Những câu chuyện tình của một đời người thường hiện về khi đi tảo mộ trong cái ẩm ướt giá lạnh của giữa mùa thu làm cho những câu hỏi về tình yêu và sự sống càng mang nặng tính chất của định mệnh sắp đặt sẵn. MTT

Gửi tặng các bạn một bài hát để sau này nhớ đến tôi, bản nhạc  » Tombe la neige  » (Tuyết rơi) của Adamo qua tiếng hát của Mathilde Tuyết Trần, với sự phụ họa của nữ ca sĩ Diễm Phương, guitar solo: Hoàng Minh, Phòng thu MPU thành phố Hồ Chí Minh năm 2012:

Nghe bản nhạc Tombe la neige:

L3 (2)

L4 (2)

L6 (2)

Commentaires fermés