Aller au contenu principal

Hoài niệm nhớ Tết

30. janvier 2022

Hoài niệm nhớ Tết – ©Mathilde Tuyết Trần, France 2021

Bài đã đăng trên số báo Xuân Nhâm Dần 2022 của Hội Nhà Báo thành phố Hồ Chí Minh

Hầu như hoài niệm tuổi thơ là một điều bắt buộc của ký ức con người trong tuổi già, tôi cũng nằm trong sự bắt buộc đó, như xem một cuốn phim chạy ngược. Trong cuộn phim của tôi, có những hình ảnh chiến tranh của ba, bốn thập niên nhưng xen lẫn với những khoảng khắc êm đềm hạnh phúc thời niên thiếu. Đất nước tôi để lại trong tâm khảm là một đất nước rất đẹp, có bờ biển dài, có những người dân cần cù lao động, những người mẹ rất thương con, thương chồng và những người cha chạy ngược chạy xuôi lo miếng cơm manh áo. Nhớ cảnh và nhớ người quyện lẫn vào nhau. hoinhabao (2)

Cái nhớ của tôi bắt đầu bằng nhớ những con đường ở Sài Gòn, nhớ những chuyến đò chèo ngang qua sông Sài Gòn để đến bờ bên kia là Thủ Thiêm, khu vực của người nghèo ở. Hồi đó Thủ Thiêm là một vùng có nhiều nước, nhiều ao, nhiều cầu khỉ bắc để đi từ nhà này qua nhà nọ. Gọi là nhà cho oai, đó là những nhà sàn bằng ván gỗ, mọc trên cọc, bên dưới nhà là nước, bùn sình, mái tôn, vách ván, cửa nẻo liêu xiêu. Trời mưa, tiếng mưa rơi trên mái tôn như nước đổ lên một cái trống âm thanh vang dội nghe rất to và rõ từng hạt mưa rơi xuống đùng đùng như sấm sét. Cầu khỉ ráp bằng hai, hay sang hơn, ba thanh gỗ tròn lại với nhau, trơn tuốt luốt, không biết đi là té xuống nước đen ngòm, cá bu lại. Vậy mà các bà bồng con bồng cháu đi tới đi lui như một nghệ sĩ giữ thăng bằng. Nhà chỉ có một buồng duy nhất, không có bàn ghế gì cả, một cái chõng tre, một cái tủ đựng tất cả vật quý giá của chủ nhà, tất cả mọi sinh hoạt trong gia đình đều diễn ra ở đó, lại không có nhà vệ sinh như bên kia thành phố, tất cả đều đổ xuống sông, xuống nước, mà sống trong nước đen ngòm đó là những loài cá, nhiều nhất là cá trê, cá tra…, chúng quẫy thành những vòng tròn trên mặt nước. Cái cảnh đó rất ấn tượng đối với một đứa con nít nhỏ là tôi, được bà vú dắt lên đò chèo lênh đênh ngang qua sông Sài Gòn, chuyên chở khẳm người và xe đạp, đưa về thăm nhà ở bên kia bờ sông. Khỏi phải nói, khi về tôi « mét » lại má, tôi nhớ như in, má tôi được một phen hú hồn hú vía, sợ đứa con gái cưng rớt xuống sông theo « bà Thủy » !

hoainiemnhotetTôi giã từ tuổi thơ với một hình ảnh thơ mộng của đôi bạn gái nhỏ ngày cuối cùng của lớp Nhất tiểu học. Tôi được lãnh hai phần thưởng thật to, phần thưởng học sinh giỏi toàn trường và phần thưởng hạnh kiểm toàn trường, gói trong giấy bóng kiếng mầu đỏ cột nơ, nặng chình chịch, gồm mấy cuốn tự điển, sách giáo khoa và hộp phấn màu viết bảng độn cho cao. Nhưng chỉ có hai tay thì làm sao ôm hai cái phần thưởng đó về nhà. Ba tôi lại chưa đến đón, vì chúng tôi lãnh thưởng xong là tan học sớm. Con bạn đề nghị đưa tôi về nhà, thế là hai đứa nhỏ, mỗi đứa ôm một cái phần thưởng to tướng che hết cả mặt ra về. Tôi dắt nó đi ngược đường xe để ba tôi thấy. Đến giờ tôi vẫn không quên hình ảnh hai đứa nhỏ song đôi, chầm chậm bước đi trong nắng sớm lung linh còn mát chưa nóng lắm, dưới những tán cây me cao ngất hai bên đường. Đoạn đường từ trường về nhà không dài, xuôi xuống ngang qua Dinh tổng thống, nhưng hôm đó sao nó dài lê thê, hai cánh tay mỏi rã rượi. Về đến nhà, má tôi tròn mắt, sao con không đi xích lô về, lại bắt bạn đi cùng ?!. Ngó qua ngó lại, định hỏi bạn xem bạn có khát nước không thì bạn tôi biến mất lúc nào không hay. Mấy chục năm rồi, bạn có còn nhớ tôi không ? Đó là những năm 50. Trường cũ của tôi thì đã bị phá vỡ, xây lại mới, đổi tên.

Con đường Lê Thánh Tôn, cũng là con đường từ trường về nhà và từ nhà đến trường, đi vào đời tôi như một định mệnh. Đầu thập niên 60, con đường đi học của tôi rất an bình. Từ ngã tư Catinat trở lên hướng Sở thú, đi dọc theo vườn bông củ cải, qua khỏi ngã tư Hai Bà Trưng là cửa hàng thưa thớt dần để qua đoạn chỉ có nhà ở, rợp bóng cây mát rượi. Tan học về buổi trưa thì nắng đã lên cao, tôi tung tăng nhảy lò cò theo những hoa nắng lung linh lay động xuyên qua lá cây chiếu trên mặt đường. Ngang qua Trung tâm văn hóa Pháp, nơi tôi trau dồi thêm tiếng Pháp mỗi chiều và nhà thương Grall mang nhiều kỷ niệm. Đi dọc hết Tòa Đô chánh dài ngoằng chiếm hết một khúc đường từ đường Tự do qua đến đường Pasteur, không có cây xanh bóng mát, thì tôi về đến nhà.

Bây giờ và ngồi đây, trong bầu không khí xám đục vì sương mù hay nước mưa dầm, trời chỉ sáng mờ mờ từ 9 giờ sáng đến 4 giờ trưa, lạnh ngắt, tôi thèm cái nắng của quê nhà, đói nắng. Nắng không như nắng. Nắng mùa xuân, nắng mùa Tết thì dịu mát, nắng trưa hè oi bức, nắng thu vàng êm ả, nắng mùa đông sưởi ấm áp lòng người…bao nhiêu lời tả ánh nắng trên quê hương chưa đủ, như một câu hát trữ tình xao xuyến kết hợp hai miền Nam Bắc  » Nắng Sài Gòn anh đi mà chợt mát, bởi vì em mặc áo lụa Hà Đông, anh vẫn yêu mầu áo ấy vô cùng…« . Đến tuổi dậy thì, tôi chỉ thích mặc áo dài lụa mầu trắng khi đến trường, áo lụa mầu mỡ gà, áo lụa mầu tím khi dạo phố, đi chơi với bạn bè, ngày Tết…và muốn được « người ta » yêu tha thiết như trong câu hát. Đó là những ấn tượng an bình cuối cùng trước khi những kỷ niệm về cuộc chiến xâm chiếm tuổi niên thiếu của tôi. Kỷ niệm đời học trò trong vòng tay bảo bọc của cha mẹ, trong vòng tay thân thiết của bạn bè dừng lại trong quãng thời gian đó, nhưng làm hành trang tâm hồn cho suốt một đời người.

Thấy các cô gái bây giờ che người kín mít, nào là mũ, là khẩu trang, nào kính to quá khổ, là găng tay, là váy che nắng để giữ cho làn da trắng như gái Tây, vợ chồng tôi bật cười, da ngăm đen càng có duyên chứ sao, nhỉ.

Rồi những mộng mơ lãng mạn ngày xưa phải lùi bước trước thực tế của đời sống hiện tại. Năm nay, năm thứ ba của dịch covid 19, tại Pháp trong cao điểm mùa Giáng Sinh và Tết Dương lịch 2022 dân chủng sống có vẻ uể oải hơn những năm trước. Những tháng cuối năm khả năng tài chánh của mọi người oằn mình gánh đủ mọi thứ thuế phải trả cho hết, những hóa đơn chất chồng, khoản tiền dành cho tiêu thụ, quà cáp ngày càng eo hẹp hơn. Những đôi vợ chồng già, người già cô đơn, lọm cọm chậm chạp lưng còng, xuất hiện nhiều hơn trong các siêu thị, cũng như chúng tôi, con cháu người thân đều ở xa cả, không ai giúp đỡ công việc hàng ngày như chợ búa, cơm nước…Không khí buôn bán mùa Noel ở nhà quê thì ảm đạm, hàng hóa dư thừa, dù là siêu thị ở vùng quê chỉ có nhu yếu phẩm, thịt cá, trái cây giá bán lại tăng cao, chỉ có ở trong thủ đô Paris là nhộn nhịp người đi xem các cửa hàng trang trí rất đẹp, mua bán. Đợt dịch thứ năm với con vi khuẩn Omicron theo truyền thông đang có vẻ đe dọa con người.

Lại thêm một năm tôi bị bắt buộc « ăn » một cái Tết xa quê hương trong đời. Người nào mà không nhớ quê hương vào dịp Tết thì không phải là người Việt, tôi tự nghĩ…vì rằng  » Dù ai đi ngược về xuôi… », tự khắc nhớ nhà nhớ Tết.  » Tết nhất làm chi, ai bày Tết nhất làm chi, không tiền tiêu Tết, vậy thời, vậy thời… tính sao ? « , bài hát vui nhộn của ban AVT khi xưa má tôi rất thích vẫn vang lên trong tai tôi. Thời khắc chuyển đổi đêm Giao thừa là thiêng liêng thơm mùi nhang khói, Tết là đã khắc sâu vào tâm khảm. Mùi Tết, hương vị Tết, không gian Tết, thời gian Tết, âm thanh Tết, ba ngày Tết…chỉ có ở quê nhà. MTT.

Tết cuối cùng ở Đền Cuông, Nghệ An, trang thờ Mỵ Châu Công Chúa, 2019:

P1000480 (2)

Commentaires fermés