Aller au contenu principal

Thời trang và bước tiến của xã hội

10. février 2022

Thời trang và bước tiến của xã hội – ©Mathilde Tuyết Trần, France 2022

Ngồi nhà đọc báo mạng ngày Tết Nhâm Dần, thấy hai sân bay Nội Bài và Tân Sơn Nhất « vỡ trận », « quá tải », theo những cách nói hiện nay của người Việt « mới », nạn dịch covid không còn thấy đâu tuy người dân vẫn đeo khẩu trang, tôi hãi hùng may mắn thay là không thấy mình ở trong cảnh đó. Cái cảnh kẹt xe miên man chứa đựng một điều gì quen thuộc: sống lại rồi, qua rồi, bình thường rồi, sau những ngày thành phố trống vắng lạnh lùng, sau những cuộc tháo chạy về quê nhà ồ ạt và gian nan của người dân lao động bằng xe máy hai bánh ra khỏi thành phố bị phong tỏa, sau những sự chờ đợi hoảng hốt và mỏi mệt còn hơn là « mắc dịch », như một câu mắng yêu của người miền Nam :  » Quỷ nè, cái đồ mắc dịch » !.

Tưởng tượng ra mùi hơi người của đám đông chen chúc nhau chờ một chiếc taxi, hành lý cồng kềnh đẩy xe, xách tay, khiêng vác, kéo lê trên mặt đất nặng nhọc, tiếng ồn ào gọi nhau như chợ chiều tan, tiếng con nít khóc, tiếng cửa xe đóng mở bùng bùng, rồi mùi khói xăng dầu bốc lên trong không khí ở 30°C, sức khỏe đã yếu, tôi muốn té xỉu. Nhớ những lần, anh K. hay anh L. ra đón ở sân bay Tân Sơn Nhất, phải đậu xe ở xa, bắt được vợ chồng tôi rồi mới đi lấy xe chạy tới, vất vả vô cùng, vợ chồng tôi mang ơn không hết ! Còn ở sân bay Nội Bài thì khi nào cũng thoải mái, rộng rãi, khoáng đãng, êm dịu, vợ chồng tôi được pick-up một cách thong thả ung dung bằng xe của khách sạn gửi đến. Sân bay Tân Sơn Nhất vì bây giờ nằm ở giữa thành phố phình ra cho nên tình trạng kẹt xe khó tránh khỏi. Bao giờ mới được về lại nhỉ ?

Nhưng ngắm đám hành khách máy bay tôi lại khám phá ra một điều thú vị: thời trang của các cô, các cậu. Nói chung, người Việt ăn mặc lịch sự, theo đúng mốt thời thượng. Các cô, đơn giản thì là một chiếc áo đầm đúng điệu, người thì khoác thêm cái áo măng tô (manteau), áo vét (veste) đúng mốt, đúng mầu camel của mùa đông 2021/2022, không thua gì nước ngoài. Cũng có bà mặc đồ bộ theo kiểu xưa và kiểu ở nhà, quần và áo cùng mầu sắc, lên máy bay. Các ông, các cậu cũng áo khoác ngoài, áo blouson, t-shirt, áo sơ mi (chemise), quần jean, quần tây mầu sắc nhã nhặn, lịch sự, giầy thể thao …xứng với quần áo của phụ nữ. Nhưng có điều, rất nhiều người đi dép lê, dép kẹp bằng cao su, dép nhựa… làm cho người ngắm cảm thấy có một điều gì trên dưới không tương xứng, chưa trọn vẹn. Đi các loại dép này cả ngày thì mau dơ chân, gan bàn chân và gót chân đen thui, không đẹp mắt. Thông thường, ở châu Âu không ai đi dép lê, dép lười ra đường. có lẽ cái khác nhau là ở nhiệt độ thời tiết. Ở nhà, nóng quá, ai cũng khoe mấy ngón chân xấu xí của mình ra ngọ ngậy cho mát. Ở châu Âu vì lạnh, phải đi giầy mang vớ, trong mùa đông thì đủ kiểu giầy bốt cao, giầy bốt ngắn.

Mọi người đều mặc mầu sáng, trái ngược lại với châu Âu đang mùa đông, hầu hết mọi người đều một mầu tối đậm đen như quạ. Trời thì mau tối sụp, mặc toàn đồ đen băng qua đường, nhiều người không nghĩ đến an ninh khi di chuyển của chính mình, vì mầu đen được cho là sang trọng, đúng điệu, ít thấy dơ bẩn.

MTT_Maman_Hanoi1939_re

Thiếu nữ Hà Nội 16 tuổi, ảnh chụp năm 1939

Hồi xửa hồi xưa những năm 1930, 1940, lúc ba má tôi còn độc thân, ở Hà Nội, các bà mà mặc cái áo bành tô, cái áo pa-đờ-xuy (par-dessus) bên ngoài chiếc áo dài là sang trọng lắm. Các ông ra giáng công tử Hà thành ra đường chỉ diện toàn com lê mầu trắng, như tây, từ đầu đến chân. Các tiệm chụp ảnh thường có loại áo này để cho khách hàng mượn mặc chụp ảnh.

Đến lượt tôi đi du học, má cũng cho tiền sang tiệm may Phúc Lợi may một cái áo măng tô cổ điển dài đến quá đầu gối, bác Phúc Lợi tự tay đo tay cắt từ tấm vải len dạ mầu xám đậm, may cẩn thận từ đường kim mũi chỉ cho đứa con gái hàng xóm đi du học, tôi tiếc là tôi đã mất chiếc áo này qua những lần dọn nhà.

Thời tôi mới lớn 1960-1970, các bà các cô thượng lưu ra đường mặc toàn là áo dài với quần trắng hay quần đen. Quần lụa đen chỉ mặc trong những ngày phụ nữ có kinh nguyệt. Người bình dân thì mặc quần áo bà ba, đồ bộ. Quần lụa mặc với áo dài đủ mầu sắc chói chang xanh, đỏ, tím, vàng, hồng….hoặc là tông-suỵt-tông (ton sur ton) đồng mầu với áo, hay là « chơi » tông chõi đối nghịch lại với mầu sắc của áo chỉ xuất hiện sau 1975.

Trong thành phố Saigon lác đác đã thấy giới trẻ học trường tây diện áo đầm, áo thung, quần tây. Hồi đó chưa có quần jean xuất hiện. Cậu ấm cô chiêu con nhà giầu phải đặt mua ở nước ngoài, thường là từ Pháp, những bộ cánh mốt theo tây để diện lấy le, làm lé mắt thiên hạ.

MTT_GiaLong1

Nữ sinh đệ Nhất C2 trường nữ trung học Gia Long: Tuyết và Diệu

Con gái đi học cũng mặc toàn là áo dài trắng. Thời tôi, khi tôi lên trung học, có trường dạy chương trình Pháp như trường Marie Curie, trường Colette …và có trường dạy chương trình Việt như trường Trưng Vương, trường Gia Long, trường Lê Văn Duyệt là nổi tiếng và dành cho con gái. Tôi còn nhớ, hồi đó có người khuyên ba má tôi nên cho tôi nhập trường Colette, nhưng trường này nhận học sinh trai/gái lẫn lộn, má tôi sợ tôi « mau hư » nên cuối cùng tôi phải dự thi tuyển để vào trường Trưng Vương có tiếng là trường của Bắc kỳ di cư, trong khi trường Gia Long là trường của xứ Nam kỳ tự trị. Muốn nhập học trường Gia Long, cũng như trường Trưng Vương, học trò phải qua một kỳ thi tuyển rất gắt gao. Tôi thi đậu vào trường thứ hạng hai tám trong sự thất vọng của bà giáo bậc tiểu học ! Sau này, lên đệ nhị cấp thì tôi chuyển sang trường Gia Long. Trung thành với truyền thống học trò, khi đi học tôi mặc áo dài trắng, đi chơi thì mặc áo dài tím. Cái tủ áo của tôi, mấy chục cái áo dài trắng vởi huy hiệu của trường, áo dài tím, quần lụa…sau khi tôi đi du học là mất hết. Má tôi giữ được mấy năm, sau thì bà cũng cho đi…một thời thương nhớ.

MTT_GiaLong2

Nữ sinh đệ Nhất C2 trường nữ trung học Gia Long trong sân thể thao giờ ra chơi

Trường « áo tím », xuất thân từ École Primaire des Jeunes Filles Indigènes de Saigon được thành lập từ năm 1913 dưới thời Pháp thuộc theo đề nghị của ông Hội đồng Quản hạt Nam kỳ Bùi Quang Chiêu và vợ chồng Tổng đốc Đỗ Hữu Phương (cha mẹ của Đỗ Hữu Vị), chính là trường nữ trung học Gia Long sau này, mới đầu thì cho học sinh mặc áo mầu tím, mầu tượng trưng cho « tính đoan trang, kín đáo và khiêm nhường của người thiếu nữ Việt Nam » . Nhưng vì có nhiều vải vóc mầu tím rất khác nhau và sau nhiều lần giặt giũ áo bị phai nhạt mầu dần dần thành ra đủ mọi mầu tím từ nhạt phếch đến đậm tùy theo áo cũ hay áo mới, không đồng nhất. Đến năm 1918-1919 trường được đổi tên là Collège des Jeunes Filles Indigènes, vẫn giữ đồng phục áo dài mầu tím, ngôn ngữ chính trong việc giảng dạy là tiếng Pháp. Cho đến năm 1940 trường bị quân Nhật chiếm đóng, và kể từ đây đổi tên lại là Collège Gia Long. Mầu áo tím được duy trì đúng 40 năm thì đến năm 1953 đồng phục của học sinh được đổi thành mầu trắng, có gắn tên trường Gia Long với phù hiệu hoa mai bằng vải trên áo, chương trình học cũng chuyển hoàn toàn sang tiếng Việt với hai sinh ngữ, Pháp (6 giờ học một tuần) và Anh (2 giờ học một tuần), nếu học sinh chọn tiếng Anh là sinh ngữ 1 thì hệ số trên được đảo ngược lại (6 giờ Anh và 2 giờ Pháp).

MTT_GiaLong3

Nữ sinh lớp đệ Nhất C2 trường nữ trung học Gia Long: Tuyết ngồi trên hai sợi dây leo trong sân thể thao

Tuổi học trò dậy thì đầy mộng mơ, trường Gia Long được gán cho trường Petrus Ký và trường Trưng Vương, mặc dù nằm ngay bên cạnh trường Võ Trường Toản, thì được gán cho trường Chu Văn An. Cô giáo dạy Pháp văn ở trường Gia Long có lẽ ghét tôi lắm, lúc tôi đến chào cô để đi du học, cô rủa tôi « học như em, không đều, ở nước ngoài không thi đậu được đâu ». Nhờ lời nói ấy, như một gáo nước lạnh dội lên bao nhiêu là hy vọng, là mơ mộng của tuổi trẻ mà tôi quyết tâm, khó bao nhiêu, khổ bao nhiêu cũng phải học cho ra trường. Quả thực, tôi học không đều, vì hoàn cảnh, nhưng tôi vẫn thi đậu ra trường đại học ở nước ngoài và trong một thứ tiếng không phải là tiếng Pháp mà là tiếng Đức ! Sau 1975 trường nữ trung học Gia Long đổi tên lại thành trường Nguyễn thị Minh Khai.

Bây giờ ngồi nhà ngắm quần áo thiên hạ, tôi thấy chiếc áo dài đã biến mất ra khỏi khung cảnh, chỉ còn có những cô tiếp viên VietNamAirlines đang làm dịch vụ là mặc áo dài xanh, áo dài vàng mà thôi.

Đọc các bài báo trong nước, thỉnh thoảng tôi được « mãn nhãn » bởi những kiểu õng ẹo khoe từng mảnh vải từng phân da phân thịt, khoe rún, khoe đùi, khoe mông, khoe….chẳng cần mặc quần áo chi cho lùng thùng tốn kém vô ích của các mỹ nhân đương độ xuân thì « sao » này « sao » kia, đến những màn khoe túi xách hàng hiệu đắt tiền cả chục cái, giầy hiệu, nước hoa chưng đầy cả một bức tường…của những có người danh tiếng như ca sĩ này ca sĩ nọ …., khoe biệt thự lộng lẫy, khoe xe xịn xe sang, khoe chồng tây chồng ấn, khoe hạnh phúc bắt được trong tầm tay với không chút khó khăn của một thành phần siêu giàu. Xã hội nào thì cũng thế, có một thành phần siêu giàu chỉ tay năm ngón, không làm cũng ăn mà ăn mạnh ăn ngán đến chán ngấy, hay họ là những người biết nắm bắt được thời cơ trục lợi, và những con người không biết làm gì để có ích lợi cho xã hội hơn là khoe của khoe giàu. Người Pháp xem vậy mà họ cẩn thận hơn, càng có của họ càng kín đáo.

Ở Pháp, quần áo bán rẻ nhất là ở trong các siêu thị, dù là chạy theo mốt từng mùa, một cái quần mới giá có 15 euros, một cái áo mới 20 euros. Trong khi đó, ở những cửa hàng bán quần áo, mode, thời trang giá cả tùy tiện khác nhau từ mấy chục đến mấy trăm, mấy ngàn euros một cái áo hay một cái quần, may ở RPC (China), Bangladesh, Indonesia, Turkey hay ở Ukraine….hay ở VietNam. Mùa nào thì mầu ấy, ai mà mặc ngược mầu đang mốt thì là mặc đồ cũ, không có tiền mua đồ mới.

Trên thực tế, người ta lo tiền thuê nhà, tiền ăn, tiền học con…cả trăm thứ tiền phải trả hàng tháng, mua một bó hoa tươi chưng nhà cũng là « chơi sang » rồi, ngắm được ba, bốn ngày thì hoa tàn dục vô thùng rác, dư dả thì mới nghĩ đến chuyện mua quần áo mới, mua xe, đi du lịch…Nhiều gia đình vì tiêu thụ hơn mức kiếm được thành ra mang công mắc nợ è cả cổ….

Vì thế, một xã hội có một lớp trẻ khỏe mạnh, tươi tắn đang lên, ăn mặc lịch sự, di chuyển bằng máy bay từ nơi này sang nơi khác, có điều kiện, tất là xã hội ấy đã có phát triển về kinh tế. Nhưng không biết, họ có ý thức được điều đó hay không, trong quá trình phát triển của lịch sử, của cả một dân tộc. Tổ chức những chuyến xe 0 đồng cho người đứng ở mức thấp nhất trong xã hội về quê ăn tết là một trong những biện pháp như giọt nước trên hòn đá nóng để cứu vãn tình trạng chênh lệch không thể nào hiểu nổi giữa giàu và nghèo. Một trong những lợi thế của Việt Nam ngoài thiên nhiên đẹp, giầu khoáng sản tài nguyên thiên nhiên, là mức nhân công rẻ và mức sinh hoạt thấp so với các nền kinh tế khác trong thời đại toàn cầu hóa. Nhưng để phát triển lâu dài, thiết nghĩ nên đầu tư vào mảng giáo dục ngành nghề, nâng cao kiến thức, dân trí và trình độ chuyên môn, khuyến khích bổ túc học vấn vừa làm kiếm tiền nuôi gia đình, vừa học thêm của phần lớn bộ phận công nhân lao động. MTT

 

Commentaires fermés